laatste wijziging: 12-01-2023

Metafysica Wat is Metafysica

DEEL 1 Wat is metafysica?

bladzijde 13 – 82



In tijden dat de waarheid steeds meer een politiek thema aan het worden is, en jezelf ook weleens afvraagt of het wel klopt wat je denkt, is het noodzakelijk om je terug te trekken en na te denken over de meest fundamentele vragen.

Is wat ik denk te weten over de werkelijkheid wel echt waar? Is wat ik ‘denk’ de ‘waarheid’ over het ‘zijn’? De filosofie kent vele disciplines. De ethiek, logica, wetenschapsfilosofie, esthetica en de geschiedenis van de filosofie. Toch is er maar echt een discipline die centraal staat in de gehele filosofie. Dat is de metafysica. In Metafysica, Van orde naar ontvankelijkheid beschrijft filosoof Gert-Jan van der Heiden zowel de geschiedenis van de metafysica als zijn eigen visie op deze `koningin van der wetenschappen’. Zodoende confronteert Van der Heiden de lezer niet alleen met de meest fundamentele vragen die de mens zichzelf kan stellen maar biedt hij ook antwoorden op deze vragen. Antwoorden die, zoals de filosofie eigen is, weer nieuwe vragen oproepen.

.

13 – 1. WAT IS METAFYSICA?

In het eerste deel van het boek bespreekt Van der Heiden een algemene inleiding in de metafysica. Voor we het over de metafysica kunnen hebben in een bredere en diepere zin moet je ingeleid zijn in zowel de basale concepten als de belangrijkste historische tendensen. Beiden hebben natuurlijk als doel zodat je latere tendensen goed zal kunnen begrijpen of kunnen plaatsen.

Immers kun je niet fietsen zonder te weten hoe je moet fietsen en waar je vandaan komt en om je een idee te geven waar je heen gaat.

.

17 1- 1 Wat is metafysische kennis?

.

17 – 1.1 Eerste onderscheidingen

Dit is het eerste onderdeel van het tekstgedeelte en om deze vraag te beantwoorden worden we meteen uitgedaagd om scherm onze normale gedachtegangen en kennisclaims te analyseren.

Van der Heiden bombardeert ons in dit gedeelte met verschillende metafysische concepten zoals a priori, a posteriori, zintuiglijke werkelijkheid, intelligibele (begrijpelijke) werkelijkheid en ga zo maar  door.

Deze concepten vinden hun oorsprong in de Oudgriekse filosofieën van Plato en Aristoteles. Echter zijn er twee concepten die eerder prevalent zijn bij Immanuel Kant en dit zijn de concepten a priori en a posteriori. A priori kennis wordt vóór enige ervaring gekend en a posteriori door middel van de ervaring. Metafysische kennis is apriori kennis omdat het om kennis gaat die voorafgaand aan de ervaring is. Een metafysische bewering gaat dus niet over een concreet geval x op moment y, maar tracht overal en altijd geldend te zijn in iedere situatie waarin je je kan bevinden.

19 De zintuiglijke en de intelligibele wereld

20 Waarneming , ervaring , kunde en kennis
22 het omwille waarvan oftewel wel het goede
24 theoretische, praktische en technische kennis

.

27 – 1.2 Verlangen en weten



29 Plato en het verlangen naar inzicht
33 Aristoteles en de metafysica als wetenschap


.

37 – 2 Het onderwerp van de metafysica

.

37 – 2.1 Het zijnde als zijnde in het algemeen

02-01-2023 AXIOMA : Er bestaat een zijn

     

.

41 – 2.2 De vele betekenissen van zijn

-- 1 -- Substantie 

 

  • 42   Natuurdingen  zoals mensen, dieren en planten zijn echte substanties
  • 42   Artefacten   , zoals stoelen en tafels zijn in strikte zin geen substanties omdat ze voor hun bestaan afhankelijk zijn van een externe werkoorzaak




Accident

-- 2 -- Categorie
  1. 43 Categorieën (Oudgrieks: Κατηγορίαι; Latijn: Categoriae) is de eerste tekst uit het Organon van Aristoteles. Deze tekst gaat over de mogelijke grondvormen die het subject en predicaat van een propositie kunnen hebben. Aristoteles noemt deze grondvormen categorieën.
  2. In de tekst onderscheidt Aristoteles tien categorieën:

      1. Substantie — Socrates is een mens
      2. Kwantiteit — Socrates is groot
      3. Kwaliteit —– Socrates is intelligent
      4. Relatie ——– Socrates is ouder dan Plato
      5. Plaats ———- Socrates woont in Athene
      6. Tijd ————- Socrates leefde tijdens de Griekse Oudheid
      7. Houding ———– Socrates geeft staand college
      8. Hebben ————- Socrates heeft een mantel
      9. Doen —————- Socrates zoekt de wijsheid
      10. Ondergaan ———— Socrates werd vermoord

-- 3 -- Potentialiteit

Het begrippenpaar Potentialiteit – Verwerkelijking wordt besproken in boek Thèta.


-- 4 -- Waar-zijn
-- 5 -- Existentie

Avicenna’s zijnsverstaan wijkt vervolgens wel sterk af van dat van Aristoteles. Zo vinden we bij Avicenna voor het eerst een nadrukkelijk onderscheid tussen enerzijds essentie of wezen en anderzijds actualiteit of existentie. Avicenna maakt dit onderscheid omdat volgens hem het wezen van de dingen niet afhankelijk is van hun bestaan. Zelfs wanneer er bijvoorbeeld geen enkele eenhoorn bestaat kan er nog steeds naar waarheid gesproken worden van het zijn van de essentie eenhoorn. Op deze manier rekt Avicenna het zijnsbegrip van Aristoteles aanzienlijk op

Bij Aristoteles kan essentie nooit losgezien worden van existentie

.

*** Vier metafysica ’s / vakgebieden


Deze 4 vormen overlappen elkaar . . .


.

48 – 2.3 Oorzaken en beginselen



.

53 – 3 Moderne metafysica?

 

 

.

54 – 3.1 Descartes’ ontdekking van het subject


Meditaties bladzijde 83 Ondanks eventuele misleiding is echter één ding zeker: “Ik ben, ik besta


.

60- 3.2 Kants transcendentale project

*** De tegenstelling tussen rationalisme en empirisme wordt overbrugd in het werk van Immanuel Kant. Hij heeft dit criticisme met name uiteengezet in zijn hoofdwerk, Kritiek van de zuivere rede (1781). Kant was een rationalist, maar na het lezen van het werk van Hume ontwaakte hij “uit zijn dogmatische slaap”. Mede door deze “openbaring” kwam hij tot wat hij (in overdrachtelijke zin) een (kennistheoretische) “copernicaanse revolutie” noemt:

Op deze wijze werd dan ook metafysische speculatie over de ware aard van de werkelijkheid onmogelijk.

64 3.2.1 Bijzondere metafysica: de rede en haar illusies

TO DO :: blz 64 , 65 en 66

   De metafysica is te onderscheiden in:

  • Algemene metafysica, ontologie die zich bezighoudt met de vraag naar het zijnde. Bij Aristoteles heeft dat betrekking op de categorieën;
  • Bijzondere metafysica die vraagt naar specifieke zijnden, zoals God, Ziel, Wereld (Heidegger merkt op dat de God van de metafysica niet de God is van de religie).

64 3.2.2 Algemene fysica: de rede en haar illusies
  •  Kant : Kennis komt voort uit de waarneming (empirisme), maar kan evenzogoed niet zonder het denken (rationalisme)

De gedane waarneming moet immers nog geïnterpreteerd worden: het denken legt haar structuur op aan de waarneming. Zo nemen wij geen oorzakelijkheid of eenheid waar, maar zijn dat categorieën van het menselijk denken die we op de wereld plakken. Hoe de werkelijkheid echt is weten wij niet en kunnen we niet weten

Het Ding an sich kunnen we niet kennen


 

71 3.2.3 Excurs: over analytische en synthetische oordelen



.

76 – 3.3 Het moderne dualisme van natuur en vrijheid

 


10-01-2023 Hier wordt verschillend over gedacht !!!   Zie hiervoor het thema de vrije wil TO DO

170912-Vrije-wil-van-der-Laar-Voerman–leeswijzer.rtf



Dilthey ziet beleving als geesteswetenschappelijke tegenhanger van de natuurwetenschappelijke ervaring. Subject en object laten zich niet scheiden, de werkelijkheid die we ervaren is altijd op een bepaalde wijze een beleefde werkelijkheid, met praktische doeleinden verbonden en met een esthetische waardering.


10-01-2023 Op dit punt ontstaat er een splitsing tussen filosofen als Nietzsche en Husserl. Ik volg volkomen Husserl